AiDS Nedir ?
AIDS, bulasici bir hastaliktir. Mikrobu HIV adi verilen virüstür. HIV, girdigi vücudun, mikroplara karsi koyma yetenegini saglayan bagisiklik sistemini etkileyip, giderek çökertir. Bunun sonucunda direnci azalan vücutta, HIV`in etkisi yaninda, çesitli mikroplar (bakteri, mantar, virüs, protozon) deri, solunum, sindirim, merkez sinir sistemi gibi muhtelif doku ve organlara yerlesip hastaliklar olusturur. Ayrica vücutta bazi kanserler gelisebilir. AIDS`in kesin tedavisi henüz bulunamamistir. AZT, DDI, DDC gibi ilaçlarin yararli oldugu bildirilmektedir.
Aids Hastaligi Belirtileri
HIV bulastiktan sonra, kisinin yasam kosullarina ve vücut direncine göre AIDS hastaligi belirtileri 5-10 yil, belki de daha sonra ortaya çikar. . HIV infekte kisi, bu sürede saglikli görünüstedir. Gerekli önlemleri almazsa hastaligi baskalarina bulastirabilir. HIV, bulastigi vücutta çesitli hücrelere, özellikle CD4T kan hücrelerine yerleserek çogalir. Zarar gören CD4T hücreleri giderek azalirlar ve bunun sonucu olarak vücudun bagisiklik sistemi yikima ugrar. Vücut direnci zayiflayan hastada, normalde zararsiz olan, hafif geçen ya da ender rastlanan bazi hastaliklar belirir (uçuk, zona, pamukçuk, tüberküloz, akciger infeksiyonu). Ayrica lenf bezlerinde büyümeler, halsizlik, istahsizlik, nedeni bilinmeyen uzun süreli ates, gece terlemeleri, kilo kaybi, ishal, öksürük, cinsel organlarda uzun süreli yaralar gibi belirtiler ortaya çikar. Kiside bu belirtilerden ancak birkaç tanesinin bir arada bulunmasi durumunda AIDS düsünülmelidir. Kaposi sarkomu, bazi lenfomalar, beyin, akciger ve göz iltihaplari da HIV infeksiyonunu düsündüren önemli belirtilerdendir. AIDS hastasinin ANTi HIV testi pozitiftir.
HIV Nasil Bulasir?
Kan, cinsel iliski ve anneden bebege olmak üzere üç yolla bulasir.
Kan ile Bulasir
AIDS hastasinin ve tasiyicinin kaninda HIV bulunur. HIV`li kanla, çesitli sekillerde bulasma olur. Kontrolsüz kan nakli ile bulasir.
Kullanilmis ve dezenfekte edilmemis siringa, igne, cerrahi aletler, dis hekimligi aletleri, kesici ve delici aletler (jilet, makas), dövme aletleri ve akupunktur igneleri ile bulasir.
Damariçi uyusturucu kullananlarin paylastiklari igne, enjektör ve uyusturucu madde . eritilen kasiklarla birçok kisiye bulasma olur.
HIV`li erkek ve kadinin cinsel organlarindaki kanamalarin ve adet kaninin penise, vaginaya ve agiza temasi ile bulasma olabilir.
HIV`li organ, doku ve sperm nakli ile de bulasma olur.
Cinsel iliski ile Bulasir
HIV, kanda bulundugu gibi erkegin sperm sivisinda, kadinin vagina salgisinda da bulunur. Cinsel iliski sirasinda vagina, penis, anüs mukozasindan veya agizdaki zedelenmis doku veya çatlaklardan vücuda girerek erkekten kadina, kadindan erkege, erkekten erkege, kadindan kadina bulasabilir. AIDS`ten baska cinsel iliski ile bulasan en önemli hastaliklar; belsoguklugu, frengi ve viral hepatit (sarilik) dir. Anneden Bebege Bulasir
HIV, infekte anneden bebegine gebelik, dogum, emzirme sirasinda bulasir. HIV pozitif kadinin doguracagi çocuga HIV`in geçme orani %30 kadardir. Sütle geçebilme orani fazla olmamakla birlikte infekte annelere emzirme önerilmez. Gebelik ve HIV ile ilgili bilgiler için AIDS Danisma Merkezi`ne basvurun.
HIV`in Bulasmadigi Durumlar
HIV günlük yasamda, ayni odada bulunma, ayni okulda okuma, ayni havayi soluma ile bulasmaz. HIV saglam deriden geçemez.
Tükürük, gözyasi, ter, aksirik, öksürük, idrar, diski El sikma, deriye dokunma, oksama, kucaklama, masum öpüsme Yiyecekler, içecekler, çatal, kasik, bardak, tabak, telefon Tuvalet, dus, çesme muslugu, yüzme havuzu, deniz, sauna, hamam Sivrisinek ve diger böceklerin sokmasi
Hayvanlar
HIV`in bulasmasina neden olamazlar.
Aids`ten Nasil Korunmali?
Kontrolsüz kan nakli ve HIV`li kana bulasmis aletlerin kullanilmasina izin vermeyin.
Kan naklinde, AIDS testi yapilmamis kontrolsüz kan asla kullanilmamali, test sonucu negatif kan kullanilmalidir.
Kullanilmis ve dezenfekte edilmemis siringa, igne, cerrahi aletler, jilet, makas, dis hekimligi aletleri, dövme aletleri, akupunktur ignelerini kesinlikle kullanmayin ve size kullanilmasina izin vermeyin. Böyle islemlerde araç-gereç bir kez kullanilip atilmali ya da kullanilan aletler kesinlikle dezenfekte veya steril edilmelidir.
Bedeniniz sizindir. Size uygulacak islemler sirasinda akliniza takilan sorulari karsinizdakine sormaktan çekinmeyin.
HIV pozitif kisi, test sonucunu ögrendikten sonra kesinlikle kan vermemelidir.
Önlem Almadan Cinsel iliskiye Girmeyin!
HIV her türlü cinsel iliski ile bulasir. Güvenli cinsel yasam kurallarina uyarak cinsel yolla bulasmadan korunmak mümkündür. Cinsel iliskide koruyucu kilif = prezervatif (kondom, . kaput) kullanin. Kurdugunuz iliskinin tehlikeli olmayacagini düsünseniz bile prezervatif kullanimini ihmal etmeyin. HIV infekte kisi kendisini ve cinsel esini korumak için her türlü cinsel iliskisinde prezervatif kullanilmalidir.
Prezervatif Nasil Kullanilmalidir?
Penis tam diklesmeli, uç kismi iki parmakla tutulan prezervatif diger elle penisin basina fazla gerilmeden geçirilmelidir. Üzerine gliserin gibi suda eritilmis madde sürülmelidir (marka adlari: Hyalomiel, Try, Sensilube, Taid, Ky, Premicia). Vazelin ve krem kullanilmaz.
Çogumuz HIV`in fahiselerde, uyusturucu kullananlarda, escinsellerde bulundugunu ve kendimize HIV`in geçmeyecegini saniriz. Ancak AIDS belirli bir sosyal grubun hastaligi degildir. Hastaligin mikrobu olan HIV cins, irk, din, yas farki gözetmeden her birimize bulasabilir. HIV/AIDS`lilere dostluk ve sefkat gösterelim, destek verelim, sevgi ile yaklasalim.
Aids`e Karsi Güvenli Cinsel Yasam Nedir? Cinsel yasamini güvence altina almak isteyenler için seçenekler vardir. HIV tasiyan kisi ile karsilikli sadakate dayali iliski kurmak Vaginal, anal, oral (kadin veya erkek) tüm cinsel iliskilerde prezervatif kullanmak . Cinsel birlesme yerine oksamak, öpmek, mastürbasyon, masaj gibi iliskilerle yetinmek. HIV`in Bulasma Firsatlarini Engelle Cinsel es sayisinin fazlaliginin bulasma riskini arttiran bir faktör oldugu bilinmelidir. Cinsel yolla size bulasan bir hastaliginiz varsa güvencesiz iliski ile hastaligin baskasina bulasacagini ve HIV`in size bulasma olasiliginin artacagini unutmayin. Alkol ve uyusturucular dogru ve . saglikli düsünmeyi engelleyerek, cinsel iliski sirasinda olumsuz davranislara neden olabilr. Baskasinin iç çamasirlarini kullanmakla AIDS bulasmasa da belsoguklugu, mantar hastaliklari, uyuz böcegi, kasik biti geçebilir. Laboratuar Tanisi HIV infekte ettigi vücutta, çesitli hücre ve dokulara yerlesir. HIV enfiksiyonlu kisi yasaminin sonunda dek `HIV TAsIYICISI` olarak kalir. HIV tasiyan kisiye `HIV POZiTiF` veya `HIV iNFEKTE` denir. Bunu belirtmek için ANTi-HIV (ELISA) testi yapilir. HIV`e karsi vücutta 2-3 ayda antikorlar olusur. Bu antikorlar kan serumunda ANTi-HIV testi ile saptanir. Test yaptirmak isteyen bilgi almali ve kendi iradesi ile test yaptirma karari vermelidir. Testin sonucu pozitif ise (seropozitif) kisi HIV infekte demektir. HIV`in Öldürülmesi HIV dis ortamda birkaç saatte, kurudugunda yarim saatte ölür. HIV kurumus kanda da kisa zamanda ölür. HIV`li maddelerin (kan, sperm, vagina salgisi) bulundugu esyalari birkaç dakika kaynatarak ya da 60 derecede 30 dakika isitarak HIV`i öldürebilirsiniz. Sulandirilmis çamasir suyu, temas ettigi HIV`i 30 dakika içince öldürür. Sodyum hipeklorit, çamasir suyunda bulunan etkili maddedir, içinde klor vardir. Çamasir suyu sisesinin üzerindeki tarifeye göre (genellikle 10 kez) sulandirilarak kullanilir. Sulandirilan çamasir suyunda klor kokusu bulunmalidir. Çamasir suyu kullanilacagi zaman 10 kez sulandirilmalidir, durmakla bozulur. Çamasir suyu madensel esyaya zarar verir. Su veya sabunla iyice yikama ile bütün mikroplar gibi HIV`de deriden uzaklastirilir. Yikandiktan sonra derinin alkol ile temizlenmesi uygun olur. Yaralanma oldugunda yara yeri önce sabun ve su ile yikanmali, ardindan tentürdiyot veya betadin gibi bir antiseptik uygulanmalidir. HIV`i Öldüren Diger Maddeler Bacteranios D, Buraton 10F, Cidex, Gigasept, Lysetol V, Presept, Steranios, Virkon`dur. Daha çok hastanelerde kullanilmak üzere üretilmis olan bu . maddelerin kullanimlari prospektüslerinde yazilidir. Ultraviyole ile isinlanma HIV`in yok edilmesi için önerilmeyen bir yöntemdir. Ultraviyole isini dogrudan temas ettigi yüzeydeki mikroplari öldürür. Cismin altinda bulunan mikroplari öldüremez.
|
ANA SAYFAYA DÖN »
