Bebegin bir yasina girmesiyle birlikte beslenmesine gosterilen ozen azaliyor. Beslenme uzmani Aysegul Bahar 1-3 yaslarinda beslenmede dikkat edilecek noktalari ve yapilan hatalari anlatiyor. Bir cocugun saglikli beslenme aliskanligini kazanabilmesi ve gelisimini saglikli surdurebilmesi icin 3 yasina kadar azami ozen gosterilmesi gerekiyor. Oysa bebekler 1 yasindan once yetiskin sofralariyla tanismaya basliyor ve bu yiyeceklerin icerigindeki tuz ve yag, bebeklerin bobrekleri icin yuk olusturarak ileriki yaslarda yuksek tansiyon
seker ve obezite riskini artiriyor. Yiyecek secimlerinin anne inisiyatifinde oldugu 0-12 ay arasinda besin degeri yuksek corba, yogurt ve meyveler on planda iken; bir yas sonra lezzet faktorunu kesfeden bebeklerde makarna, cikolata, gofret, kizarmis patates tuketimi artiyor. Bebeklerin ortalama 1 yasinda fast food ile tanistigini ortaya koyan arastirma sonuclarina gore 10 bebekten iki tanesi bir yasindan once hamburger, patates kizartmasi ve kola tuketmeye basliyor. Bebeklerde kola tuketiminin de ileriki aylarda hizla arttigi goruluyor. 0-12 ay arasinda yuzde 6 olan oran, 25-36 ay arasinda yaklasik 7 kat artarak yuzde 41`e yukseliyor. Durum gercekten vahim. Peki ne yapmak gerekiyor? Biz sorduk, Slimcity kurucusu beslenme ve diyet uzmani Aysegul Bahar sorularimizi yanitladi.
Bir yasina kadar tuz ve sekerden uzak durmasi gereken bebeklere bu donemden sonra seker ve tuz verilebilir mi?
Bebekler, hepimiz gibi bir miktar tuza ihtiyac duyarlar. Fakat yine hepimiz gibi cok fazla tuz onlar icin de zararlidir. Bebeklerin bobrekleri yuksek miktarlarda sodyumla basa cikamaz ki! Zaten doga da bu sebepten dolayi anne sutunu cok dusuk bir sodyum oraniyla yaratmistir. (inek sutundeki bardak basina 120 miligrama kiyasla anne sutunde sadece 5 miligram sodyum . . bulunmaktadir.) Bebeklerinin besinlerini kendileri hazirlayan anneler de aynisini yapmalidir. Bezelyelerin ya da purelerin uzerlerine kendi damak tatlarina uymadigi icin tuz serpmeleri cocuklarinin da hosuna gidecegi anlamina gelmez. Annesi ve yol gostericisi olarak ona yiyecekleri tuzla karistirmadan tatmasi icin bir sans vermelisiniz. Boylece butun hayati boyunca sahip olacagi dogal yiyecek lezzetini . gelistirmis olacaktir. Bir yasindan sonra ise cocugunuzu tuzlu ve sekerli gidalarla odullendirmeye calismayin. Tatlilari 3 yasina kadar ozendirici hale getirmeyin, kendisi kesfetsin. Tuza gelince, sizin yemeklerinize koydugunuz kadar tuketmeye baslayabilir. Ancak ekstra tuz dokmemesine dikkat edin. cunku bebeginiz 1 yasindan itibaren sizinle beraber yemek yemeye baslayacaktir. Yemeklere tat vermek amacli eklediginiz kadar tuz yeterlidir. 1 yas icin normali gunde yaklasik 1 gr. Tuz verilmesidir. seker icin bir gramajdan bahsedemeyiz. cunku cocuklarin seker yemesi gibi bir zorunluluk yoktur.
Bir yasindan itibaren cikolata, gofret gibi gidalar veriliyor. Bu gidalarin verilmesinin sakincalari nelerdir?
cikolata, seker, gofret ve gazli icecekleri 3 yasina kadar vermeyin. Dengeli beslenme konusunda ailelerin bilincli davranmasi gerektigi icin 1 yasina kadar bebek beslenmesine gosterilen ozenin ileriki yillarda da devam etmesi gerektigini, `abur cubur` olarak nitelendirilen cikolata, seker ve gazli iceceklerin uc yasina kadar cocuklarin hayatina sokulmamasi taraftariyim, cunku saglikli beslenen nesiller yetismesi konusunda bu gidalar cok olumsuz rol oynuyor. Ayrica da sismanlamasina neden olur. Bu tur gidalar cocuklarimizi tamamen esirleri haline getiriyorlar ve cocuklar bu gidalari tuketmek icin (veya tukettiklerinden dolayi tok olduklari icin) normal saglikli yemeklerini yemiyorlar.
Kati gidalara alismakta gucluk ceken bebeklere yemekleri rondodan gecirilerek veriliyor. Bu sekilde beslemek dogru mudur? Gidalarin besin degeri acisindan problem yaratir mi?
Evet, kesinlikle unutulmamali ki besinler ne kadar cok islemden gecerse o kadar besin degeri kayiplari olur. cocuk 1 yasindan itibaren kati gidalara alistirilmalidir. Belki rondodan gecirerek degil de, catalla ezerek yemeklere degisik isimler vererek olabilir. or: Canavar ezmesi patates ve havuc (ezilmis havuc ve patates haslama) veya kutugun . uzerindeki ugur bocegi yemekleri (zeytinyagli kereviz uzerinde uzumler, bezelyeler ve havuclar minik olarak) vb gibi. ozellikle altini cizmek isterim ki cocuklarimizi temiz tabak klubune uye yapmaya calisarak yemeklerini tabakta birakmamaya zorlamayin veya yiyebilecegi kadar yemek ekleyin.
Sut ne kadar icmelidir?
12-24 aylik cocuklar icin az yagli cesitlerine nazaran normal . sut tavsiye edilmektedir. Normal sut %1-2 oraninda daha fazla yag ve kalori icermektedir. Yag konsantre bir enerji kaynagi olarak hizli bir buyumenin gerceklestigi bu donem icin onemli bir yakittir. Ayrica normal sutteki kollestrol ozellikle cocugun beyin gelisimine yardimci olur. ikinci yas gununden itibaren cocugunuzun enerji ihtiyacini karsilayacak sut tipini degistirebilirsiniz. . Gunluk olarak cocugunuzun tuketimine gore sadece sut tuketiyorsa 1 kupa sut yeterlidir. Bebeginiz sut icmiyorsa bu acigi kapatmak ve kalsiyumu yeterli tuketebilmesini saglamak amaciyla gunde sadece 50 gr peynir veya 1 kupa yogurt ve 15 gr peynir gibi kombinasyonlarla sut grubu acigini kapatabilirsiniz.
Bir yasindan itibaren ideal bebek beslenmesi . nasil olmalidir?
Bir yasindan itibaren ideal cocuk beslenmesinin olculeri:
1 yas icin:
Ekmek, tahil, pirinc, makarna: 6 porsiyon (1/4-1/2 dilim ekmek, muffin ?-1/2, sade kraker 2-3 tane, kuru tahillar ? -1/3 kupa, pismis tahil, pirinc, makarna ?-1/3 kupa)
C vitamini acisindan zengin meyveler ve sebzeler: Gunde 1 porsiyon (meyve ve sebze suyu 1/3 kupa, pismis veya cig dogranmis 1/3 kupa)
A vitamini acisindan zengin koyu yesil ve turuncu meyve - sebzeler: Gunde 1 porsiyon (1/ 3 kupa meyve sebze suyu, pismis veya cig dogranmis . ? kupa)
Diger meyve ve sebzeler (patates dahil) gunde 3 porsiyon (pismis dogranmis ? kupa, butun1/4 tane, meyve sebze suyu 1/ 4 kupa)
Sut, yogurt veya peynir gunde 3 porsiyon (sut-yogurt ? kupa, peynir 15 gr)
Et, kumes hayvanlari, balik, kuru baklagiller, yumurta ve yagli tohumlar gunde 2 porsiyon: (yagsiz et, balik, kumes hayvanlari 1-3 yemek kasigi, yumurta 1 tane, kuru baklagiller 1-3 yemek kasigi, fistik /findik ezmesi 1 yemek kasigi)
Kati ve sivi yaglar: Gunde 3-4 porsiyon (margarin, tereyagi, sivi yag 1 tatli kasigi)
(parantez icinde belirtilen porsiyonlar 1 porsiyonu . belirtmektedir.)
Kaynak: Manual For Clinical Dietetics,Fifth edition .Chicago.The Amerikan Dietetic Association,2000
ornek bir monu vermeniz mumkun mudur?
1 yasindaki `Oyun cagi cocuklari` icin Beslenme Monusu:
Kahvalti: ? kupa tam sut
? muz
? tatli kasigi tereyagi
? dilim ekmek
1/ 2 kupa karisik meyve suyu (taze)
oglen: ? tam yogurt
45 gr biftek
1/2 dilim ekmek
2 kasik pismis havuc
? haslamis patates
1 kasik sivi yag
15 gr peynir ve ? dilim ekmek
Aksam: 1/2 kupa makarna ve uzerine 2 kasik kiymali sos
2 kasik brokoli haslama
1 kasik sivi yag
1/ 2 kupa sut ve ? elma
Bu yas donemindeki bir bebegin yemesinde sakinca olan gidalar nelerdir?
Bir yasindan itibaren cocugunuz sizlerle birlikte sofraya oturmali . ve bir yetiskin gibi beslenmelidir. Yasaklanmis yemek anlayisini yerlestirmeyin. Kendimiz icin bile yasak besinlerin daha cekici oldugunu hatirlatmak . isterim. Ayrica unutmayin ki cocuklariniz sizleri izleyerek ogrenir. O sebeple sizler ne kadar saglikli aliskanliklara sahip olursaniz bebekleriniz de sizleri taklit ederler. Onlara tatlilari bir odul olara degil yemekten sonra yenilen bir ara ogun olarak verebilirsiniz. cocuklariniz tatlilara odakli olmasinlar. Abur cubur dedigimiz fast foodlar, hazir cipsler, hazir satilan gidalar ve gazli icecekler bebegimiz icin sakincali gidalardir. Daha dengeli beslenmeye aliskanlik yapalim ki bu saydigimiz gidalarin esiri olmasinlar ve obez bir nesil yetistirmeyelim.
|
