Gebelik sirasinda beslenme hem annenin sagligi, hem bebegin gelisimi hem de yenidogan sonuclari uzerinde son derece onemli bir etkiye sahiptir.Gebelik boyunca anne vucudu, hem bebegin gelisimi ve buyumesini saglamak hem de kendi vucudundaki dengeyi korumak adina pek cok fizyolojik degisiklige maruz kalmaktadir. Yapilan calismalarda gebelik oncesi beslenme yetersizligi olan kadinlarda . gebe kalma sansinin daha dusuk oldugu ve gebelik durumunda bebekte noral tup defekti olasiliginin daha yuksek oldugu gorulmustur
. Gebeligin ilk 3 ayinda beslenme yetersizligi durumunda olu dogum, erken dogum ve yeni dogan doneminde olum riskinin arttigi gosterilmistir. Gebeligin 3. ayindan sonra ise dusuk dogum agirligi ve erken dogum olasiligi artmaktadir. Bebekte anomali oraninda noral tup defektleri disinda genel olarak bir artis gorulmemektedir. Diger yandan yapilan calismalarda yuksek proteinli beslenme veya gebelik sirasinda aktiviteye bagli enerji kaybi ile bebek dogum agirligi arasinda direk bir iliski gosterilememistir. Protein ve enerji yonunden dengeli beslenmenin dogum agirliginda yaklasik olarak 30 gram gibi . minimal bir artisa yol actigi gosterilmistir.
Kalori gereksinimi: Gebelerde, gebe olmayan kadinlara gore, bazal enerji ihtiyaci yaklasik olarak yuzde 15-20 oraninda artmistir. Bu ihtiyac artisi hastanin kilosu ve aktivitesine bagli olarak 300 – 500 kcal ( minimum kilogram basina 36 kcal/gun) arasinda degismektedir.
Kilo artisi: Gebelikte tavsiye edilen toplam kilo artisi gebelik oncesi vucut kitle indeksine (VKi = BMI = Body mass index = kg/m2) gore hesaplanir. Gebelik oncesi agirligi normal standartlarda olan bir gebenin almasi onerilen toplam kilo miktari 11-16 kilogram arasinda degismektedir. Vucut kitle indeksine bagli olarak kilo alimi 7 ile 18 kg arasinda degisebilir. Fazla . kilolu kadinlarin ( gebelik oncesi agirligi standardin yuzde 20`si ve uzerinde olan kadinlar) maksimum alabilecekleri kilo miktarini 11 kg ile sinirlamalari gerekirken, Dusuk kilolu kadinlar ( gebelik oncesi agirligi standardin yuzde 10`u veya daha azi olan kadinlar) 18 ya da daha fazla kilo alabilirler.
ilk trimesterde (ilk 3 aylik donem) toplam 1.3-2.7 kg`lik, son iki trimesterde ise haftalik olarak 220-450 gramlik artis olmasi gerekmektedir. Eger bir hasta gebeligin ilk yarisinda 4-5 kg`lik kilo artisini gerceklestirememisse gebenin beslenme durumu dikkatlice gozden gecirilmelidir.
Hastalar gebelikte kilo kaybina karsi uyarilmalidir. Obez kadinlarda 6.8 kg`lik kilo artisi yeterli olabilmektedir. Ancak 6.8 kg`in altindaki kilo artisi, plazma hacmindeki yetersiz genisleme ve intrauterin gelisme kisitliligi riski ile iliskilidir.
Gebelik sirasinda ortalama olarak 12.5 kg alindiginda, bunun 9 kg`ni bebek, plasenta, artan kan hacmi ve sivi birikimi olusturmakta; diger 3.5 kg vucutta yag olarak depolanmaktadir.
Yapilan calismalarda gebelik sirasinda yetersiz kilo . alimi durumunda . erken dogum ve dusuk agirlikli bebek dogurma oraninin arttigi, fazla kilo alimi durumunda ise bebegin buyuk olmasina bagli olarak sezaryen oraninin arttigi gozlenmistir.
Dr. Osman Denizhan ozgun
Maya Tup Bebek ve Kadin Sagligi Merkezi |
GEBELIK TE BESLENME
Kadinca Erkekce Sozler
