HastaliGi doGuStanmiS   
 
HARRY POTTERIN HASTALIGI NEDiR, iYiLESiR Mi?
Filmlerinde ozel yetenekleri ve sihirleriyle yapamadiGi hiCbir Sey kalmayan Harry Potterin (Daniel Radcliffe) yakalandiGi Dispraksi hastaliGi hakkinda uzmanlarin goruSu.

Dunyanin en Cok kazanan genC aktorlerinden Daniel Radcliffe dispraksi hastasi olduGunu tum dunya hayretle karSiladi. Harry Potter’in unlu yildizi Radcliffe, yazi yazamiyor, normal bir insanin yapabileceGi hareketleri yapamiyor, hatta ayakkabilarini bile baGlayamiyor. Radcliffe’in menajeri 19 yaSindaki oyuncunun Cok zor gunler geCirdiGini soyluyor.

ntvmsnb. com bu konuyu araStirmiS, uzmanlara sormuS. iSte hazirladiklari dosya: Dispraksi genetik faktorlere baGli olarak ortaya Cikan bir CeSit hareket bozukluGu. Tedavisi yok. Uzmanlar hastaliGa “bir CeSit sakarlik” diyor ve hastaya yapilacak en buyuk iyiliGin hayatini kolaylaStirmak olduGunu soyluyor.

DiSPRAKSi HASARLA ORTAYA CIKAR
(Cocuk Noroloji Uzmani Sinan Comu)
“Bazi hastaliklarda, mesela felC geCiren Cocuklarda, beyin kanamasi veya beyin ameliyati geCirenlerde beynin hasar gormesine baGli olarak dispraksi Sikayeti . ortaya Cikar. Dispraksiyi beyin hasariyla iliSkili bir hastalik, hatta ‘Sikayet’ diye tanimlamak daha doGrudur.

Tabii mutlaka genetik bir kokeni de olabilir ama Cok sik karSilaSilan bir tablo deGildir. Bu rahatsizliGa kabaca ‘sakarlik’ demek gerekir. Cunku sakarlik hareketleri koordine edememek sonucunda meydana gelir.

Disleksinin bir turu olduGunu soylemek Cok doGru deGil Cunku disleksi beynin okuma ile ilgili sakarliGidir. Dispraksi ise hareketle ilgili birSeydir. Bir norolog olarak ben ikisini benzeStirme yoluna gitmem.

Disleksinin doGumsal olarak Cikip sonradan geliSmesi daha sik olarak karSimiza Cikar. Ama disleksi de beyin hasarlari sonrasi bir Sikayet olarak karSimiza Cikabilir. Genetik olarak disleksinin doGum ile ortaya Cikmasi, norologlarin karSilaSabileceGi bir durumdur. Fakat disprakside oyle bir taniya varmadim. Sik karSilaStiGimiz durum, dispraksinin beyin hasari sonrasinda orataya CikiSidir.

Beynin hasar gormesi sonucu bu Sikayete sahip olan kiSilerle karSilaStiGimiz iCin, ergen yaSta veya Cocuk yaSta baSlar diye birSey diyemem. Hasar ne zaman meydana geldiyse onun sonrasinda olabilir bu Sikayet. DoGumdan itibaren veya CocukluGundan itibaren sakar diye bilinen Cocuklar vardir, onlari tabi bu gruba sokmak mumkun. SikliGiyla ilgili ise senede bir ya da iki kez karSimiza CiktiGini soyleyebilirim.

Norolojide bunu bir hastalik olarak deGil Sikayet olarak siniflandirabiliyoruz, altta yatan hastaliGin bir diSavurumu olarak nitelendiriyoruz. Bunyesel olarak, doGumsal olarak sakar olarak adlandirilabilecek kiSiler hep vardir ama boyle bir hastalik boyutunda bir rahatsizlik Cekmediklerinden o Sekilde adlandirma yoluna gitmiyoruz.”

GENETiK BiR HASTALIK
(Uzman Psikolog Alanur ozalp)
“Dispraksi hareket planlama bozukluGudur. Hareketle ilgili sorunlarin on plana CiktiGi bir hastaliktir. Disleksi ise bir oGrenme guCluGudur, bu anlamda dispraksi, disleksinin bir turudur denebilir.

HastaliGin en bilinen semptomu yazi yazmayla ilgilidir; Cirkin yazma veya yazdiklarinin okunamamasi hatta kendinin bile okuyamamasi gibi... Bunun diSinda denge saGlamakta zorlanma ve dans ederken figurleri doGru yapmakta zorlanma gorulebilir. Bu hastalar dikkatlarinin daha Cabuk daGilmasi nedeniyle bazi sikintilar yaSarlar.
O nedenle her iki hastaliGa sahip kiSilerin yaSadiklari Cevrede bir takim avantajlara sahip olmalari gerekir. orneGin sinava girecek oGrenciye ekstra 15-30 . dakika sure taninmalidir.
DoGuStan gelen bir hastaliktir, genetik olarak geCer. Hasta, ‘Sonradan hasta oldum veya tedavi oldum, iyileStim’ diyemez. Hastalik devam eder, kiSi veya yakinlari bu hastalikla ilgili gerekli onlemleri alir ve ona gore davranir.

Hasta ne gibi sorunlarla karSilaSir? Mesela, yurumekte zorlanmaz ama dengesini kurmakta zorlanabilir. Belli hareketleri yapmakta, yazi yazmakta, algilamada zorluk yaSar. Ya da arabasini geri geri park ederken normal bir kiSi bir kere arkasindaki bir objeye Carparsa, bu hasta uC kere ayni hatayi yapabilir.

Cok kuCuk yaStan itibaren Cocuklarin bu hastaliGa sahip olduklari fark edilebilir, Cunku ellerini kullanmakta zorluk Cekerler. Alan ve uzay algisinda zorluk yaSarlar. Cinsel yaSamlarinda sorun yaSamazlar ama partnerleriyle buluSacaklari yeri kariStirabilirler.

‘Tedavisi yok’ demek tam olarak doGru deGil. Hastalarin kontrol altinda tutulmasi, yakin Cevresinin de hastalik hakkinda bilgilendirilmesi gerekir.

Ayrica hastaliGin dereceleri vardir. Cok yoGun, orta veya hafif derecesi olabilir.”

etiketler: harry potter dispraksi hastaligi hakkinda harry iylesecekmi